Սահմանումներ (բնագիտություն)

Ֆիզիկական են անվանում այն երևույթները, որոնց ընթացքում  նյութերը մեկը մյուսի չեն փոխարկվում, այսինքն՝ նոր նյութեր չեն առաջանում: Երբ տեղի է ունենում ֆիզիկական երևույթ, փոփոխության կարող են ենթարկվել  նյութի ագրեգատային վիճակը, խտությունը, առարկայի չափսը կամ ձևը, սակայն նյութի բաղադրությունը և կառուցվածքը անփոփոխ են մնում (Օրինակ. սառույցի հալչելը, երկաթի խարտելը, տետրի թղթի կտրելը, ջրի  եռալը, մոմի  հալվելը, կայծակը և այլն):

Բոլոր քիմիական  ռեակցիաներում մեկ բարդ նյութից ստացվում են մեկից ավելի նյութեր: (Օրինակ.  գույնի փոփոխություն, կաթի թթվելը, թղթի այրվելը, երկաթի կոռոզիա և այլն):

Քայքայման ռեակցիաների ընթացքում որևէ բարդ նյութ քայքայվում է՝ առաջացնելով այլ նյութեր, որոնք կարող են լինել պարզ կամ բարդ: Այսպիսի ռեակցիաներն անվանում են քայքայման ռեակցիաներ:

Միացման  ռեակցիաների ժամանակ երկու կամ ավելի նյութերի միացումից առաջանում է մեկ նոր նյութ։

Նյութին բնորոշ ագրեգատային վիճակներն են գազային, հեղակ և պինդ վիճակները:

Օքսիդը երկու տարրերի ատոմներից բաղկացած բարդ նյութ է, որոնցից մեկը թթվածինն է (O)։ Օրինակ. ջուր՝ H2O (ջրածնի օքսիդ), ածխաթթու  գազ՝ CO2 (ածխածնի օքսիդ), ավազ SiO2 (սիլիցիումի օքսիդ):

Թթուները բարդ նյութեր են, որոնք կազմված են ջրածնից և թթվային մնացորդներից։ Աղաթթուն (HCl), Ծծմբական թթուն (H2SO4), ազոտական թթուն(HNO3), ֆոսֆորական թթուն (H3PO4)։

Հիմքերը բարդ նյութեր են՝ կազմված են մետաղի ատոմից և հիդրօքսիլ խմբից(OH): Հիմքերը լինում են ջրում լուծվող և չլուշվող: Ջրում լուծվող հիմքերը կոչվում են ալկալիներ (KOH, NaOH, Cu(OH)2, CaO):

Աղերը բարդ նյութեր են, որոնք կազմված են մետաղների ատոմներից և թթվային մնացորդից: Բոլոր աղերը պինդ նյութեր են: (Կերակրի աղը կամ նատրիումի քլորիդը (NaCl), Նատրիումի հիդրոկարբոնատ NaHCO3` սննդի սոդան):

Ժամանակի ընթացքում մարմնի դիրքի փոփոխությունն այլ մարմինների նկատմամբ կոչվում է մեխանիկական շարժում: Օրինակ. ուտբոլիստը ոտքի հարվածով կարող է շարժման մեջ դնել գնդակը, կանգնեցնել այն կամ փոխել գնդակի շարժման ուղղությունը:

Այն ֆիզիկական մեծությունը, որի միջոցով նկարագրում են մարմինների փոխազդեցությունը կոչվում է ուժ:  Ուժի չափման միավորը Նյուտոնն է (Ն): Օրինակ . Երբ մենք հրում ենք սեղանի վրա գտնվող չորսուն, ասում ենք, որ մեր կողմից չորսուի վրա ուժ է ազդում:

Մարմինը դեֆորմացնելիս առաջանում է ուժ, որը ստիպում է նրան վերականգնել իր սկզբնական ձևն ու չափերը: Այդ ուժն անվանում են առաձգականության ուժ:

Ձևափոխումները լինում են առաձգական և պլաստիկ: Առաձգական ձևափոխության դեպքում ուժի ազդեցությունը վերացնելուց հետո մարմինները վերականգնում են իրենց սկզբնական ձևը և չափերը (Օր. Երբ ծանրոցը դնում ենք հենարաններ ունեցող տախտակի վրա, տախտակը ճկվում է, իսկ երբ հեռացնում ենք, տախտակը վերականգնում է իր ձևը):  Պլաստիկ ձևափոխության ենթարկված մարմինը չի վերականգնում իր նախկին ձևը և չափերը (Օր. պլաստիլինը, կավը, խմորը  դեֆորմացնելիս չեն վերականգնում իրենց ձևը: )

Երկրագնդի մակերևույթից դեպի վերև կամ որոշակի բարձրությունից դեպի ներքև նետված ցանկացած մարմին ընկնում է Երկրի վրա: Օրինակ. Ցած են ընկնում տերևները, ձեռքից բաց թողնված քարը, անձրևի կաթիլները, ձյան փաթիլները և այլն: Դրա պատճառը Երկրի ձգողությունն է:Այն ուժը, որով Երկիրը դեպի իրեն է ձգում  մարմինները, կոչվում է ծանրության ուժ:

 Տիեզերական ձգողություն մասին։Մարմիններին ձգելը բնորոշ է ոչ միայն Երկրին, այլ բոլոր երկնային մարմիններին:Լուսինը ձգում է իր վրա գտնվող մարմիններին: Արեգակի ձգողության շնորհիվմոլորակները պտտվում են նրա շուրջը:  XVII դարում անգլիացի գիտնական Իսահակ Նյուտոնն ապացուցել է, որ ոչ միայն տիեզերական, այլ բոլոր մարմիններն են փոխադարձ  ձգում իրար: Այդ երևույթն անվանվել է տիեզերական ձգողություն:

Մարդու կամ սարքի կողմից կատարվող ցանկացած գործողությունը անվանում են աշխատանք:  Օր. բեռը բարձրացվում է, մարմինը տեղափոխվում է սեղանի վրա և այլն: Մեխանիկական աշխատանքը կախված է կիրառված ուժի մեծությունից և մարմնի անցած ճանապարհից  A=F x S : Աշխատանքի միավորը կոչվում է ջոուլ (Ջ):

Էներգիան ֆիզիկական մեծություն է, որը բնութագրում է մարմնի աշխատանք կատարելու ունակությունը։  Էներգիան չափվում է ջոուլներով։ Էներգիայի տեսակներն են ջերմային, էլեկտրական, քիմիական, միջուկային, ճառագայթային: Էներգիան միշտ մի տեսակից փոխակերպվում է մեկ այլ տեսակի: Վառելանյութերից ստացված ջերմային էներգիան փոակերպվում է Էլ. Էներգիայի

Ջերմաստիճանը մարմինների տաքացվածության աստիճանը և ջերմային հավասարակշռության վիչակը բնութագրող  ֆիզիկական մեծություն է: Եթե տաք և սառը մարմինները հպվում են, ապա որոշ ժամանակ անց նրանց ջերմաստիճանները հավասարվում են։ Այդ դեպքում ասում են, որ նրանք միմյանց հետ ջերմային հավասարակշռության վիճակում են։ (Օրինակ: Երբ ջերմաչափը դնում են հիվանդի թևի տակ, ջերմությունը հիվանդից անցնում է ջերմաչափին, և հիվանդի ու ջերմաչափի ջերմաստիճանները հավասարվում են, ջերմաչափը և հիվանդը միմյանց հետ գտնվում են ջերմային հավասարակշռության վիճակում։) Ջերմաչափները լինում են հեղուկային, մետաղական, էլեկտրական:  Ջերմաստիճանը որոշելու համար օգտվում են ջերմաստիճանային տարբեր սանդղակներից: Հայտնի են Ցելսիուսի, Ֆարենհայտի, Կելվինի և Ռեոմյուրի սանդղակները:

Реклама

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s